Selecteer een pagina

 

Typografie: het apenstaartje, een raar kringelding  Leesduur 3 minuten

Waar komt het apenstaartje vandaan?

Een van de meest gebruikte karakters op ons toetsenbord is het apenstaartje ofwel de at.
Een raar kringelding eigenlijk. Waar komt het vandaan?

Emailadres

Tegenwoordig wordt de @ het meest gebruikt in e-mailadressen, bijvoorbeeld: info@neoenco.nl. In 1971 werkte een programmeur, Ray Tomlinson, aan het ARPANET project, dat later uitgroeide tot het huidige internet. Toen hij het idee kreeg om berichten aan andere gebruikers over het netwerk te verzenden, had hij een symbool nodig om in adressen de naam van de persoon en de naam van de computer waarop ze waren aangesloten te scheiden. Hij keek naar zijn toetsenbord en koos het weinig gebruikte @-teken. Zo kreeg het apenstaartje de functie die we vandaag de dag het meest gebruiken. Info At Neoenco.nl.

 

Ligatuur

Maar wat betekende het apenstaartje vóórdat het deze functie kreeg? Welnu, volgens onze bronnen is het apenstaartje eigenlijk een ligatuur. Het zijn twee letters die samengesmeed zijn tot een nieuw teken. Namelijk de letter a en de letter D.

Vroeger (tot tegen het einde van de vorige eeuw) werd er met loodzetsel gedrukt. Elke letter had zijn eigen blokje lood. En die blokjes werden netjes op een rijtje gezet en zo ontstonden er woorden (in spiegelbeeld). Die loden lettertjes werden vervolgens ingeïnkt en dan kon er een afdruk worden gemaakt op papier. Een monnikenwerkje!

Omdat elke letter zijn eigen blokje lood had, kon je niet krapper spatiëren dan het loden blokje toeliet. Bij de meeste letters is dat niet zo’n probleem, want een klein beetje ruimte om een letter heen is wel zo prettig. Maar bij sommige lettercombinaties pakte dat net ongelukkig uit en ontstond er onbedoeld veel optische ruimte tussen de letters. Zoals bijvoorbeeld bij twee onderkast-letters f. ff. Het woord ‘oneffenheden’ zag er dan onregelmatig uit, met in verhouding veel ruimte tussen de twee letters ff.

Drukkers wilden dus eigenlijk dat de twee letters ff dichter bij elkaar stonden. Daarom werd de zogeheten ligatuur uitgevonden: één blokje lood met daarop twee optimaal gespatieerde letters die vaak in deze combinatie voorkomen. Bij zo’n ligatuur konden dan die twee ff keurig aan elkaar – met de juiste spatiëring – middenin een woord staan.

Zo zijn er veel meer ligaturen ontwikkeld.
fi Het puntje van de i is tegelijk al het uiteinde van de krul aan de f.
fl Het bovenste stukje van de l is tegelijk al het uiteinde van de krul aan de f.
Zo lees je vaker dan je denkt ongemerkt een ligatuur. Kijk maar naar de titel in de zwarte balk bovenaan dit bericht… 😉

Ampersand

En wat dacht je van het & teken ofwel ampersand? Dat is een E en een t die aan elkaar gesmolten zijn. In sommige lettertypes kun je dat nog duidelijk herkennen. Maar in de loop der eeuwen is dat steeds verder op de achtergrond geraakt.

Check ook ons logo Neo & Co! Er zijn behoorlijk wat ampersands in de omloop, maar we vonden er geen een echt goed in ons logo passen… We hebben dus onze eigen ampersand ontworpen!

Anno Domini

Maar nu weer even terug naar het apenstaartje. Dat is toch at? a en t? Nee, eigenlijk stond dit teken voor Anno Domini (‘het jaar des Heren’) de a en de d werden dermate vaak in combinatie met elkaar gebruikt, dat er behoefte ontstond om ze op één blokje lood te plaatsen. Het uitstekende stukje van de D krult als het ware over de a heen. Eigenlijk is het dus niet een at maar een ad.

Later werd deze ligatuur ook vaak ingezet voor prijsaanduidingen. 1 tros bananen @ ƒ 1,60. Ad betekent dan ‘tegen de prijs van’.

Naar 'Wist je dat...'
Mooie Boel! header nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Meld je aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen, nieuwe workshops, handige tips, et cetera!

Gelukt! Bedankt voor je inschrijving.

Pin It on Pinterest

Share This